Meer levend dan dood

Op 10 maart wordt de 50ste verjaardag van de mahasamadhi van Paramhansa Yogananda herdacht. Op 7 maart 1952 verliet de brenger van Kriya Yoga in een conferentiezaal in Los Angeles bewust zijn lichaam. Wie was de auteur van de spirituele klassieker “Autobiografie van een Yogi” ? En wat is nu precies die met een geheimzinnig waas omgeven techniek Kriya Yoga?

Kriya Yoga

Het verhaal begint op een onwaarschijnlijke plek, 141 jaar geleden. Een kantoorbeambte, later bekend onder de naam Lahiri Mahasaya, ontmoet in een afgelegen grot in de Himalayas een jongeman. Deze blijkt niemand minder dan Krishna te zijn, in de gedaante van de eeuwig jonge meester Babaji. Krishna, verantwoordelijk voor de geestelijke ontwikkeling van het oosten, had samen met Jezus, tot dan toe verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het westen, besloten dat het tijd was om een nieuwe spirituele impuls aan de mensheid te geven. Die impuls is de techniek van Kriya Yoga. Het doel ervan is op individueel niveau het ervaren van goddelijk bewustzijn; op wereldniveau het overstijgen van tegenstellingen als oost-west, man-vrouw en wetenschap-religie.
Kriya yoga bereidt het zenuwstelsel en het energielichaam van de beoefenaar voor op het ervaren van de manifestaties van God (licht, vrede, de AUM-klank, kracht, gelukzaligheid, kalmte, liefde en wijsheid). Dit gebeurt in meditatie; uiterlijk ziet men niets aan een kriyaban, hooguit een sterk vertraagde ademhaling. De techniek zelf wordt alleen middels inwijdingen doorgegeven. In grote lijnen kan echter wel verteld worden hoe en waarom hij werkt.(zie kader)

Swami Yogananda

Hoe kwam kriya yoga van een grot in de Himalaya’s in, pak em beet, Zwolle anno 2002 ? De jonge Lahiri ging na zijn inwijding door Babaji niet de straat op, luidkeels roepend “ik heb waar jullie naar verlangen “. Hij deed zijn werk, deed zijn kriya’s, verwekte kinderen bij zijn vrouw en speelde de rol van huisvader. Maar de uitstraling van een heilige blijft nooit lang onopgemerkt. Gelijdelijk aan kwamen steeds meer waarheidszoekers aan zijn voeten mediteren in zijn huis in Benares. Ze ontvingen onderricht met weinig woorden, en inwijding in kriya yoga.
Een van die discipelen was Priya Nath, een man met een scherp verstand en grote zelfdiscipline. Tijdens een wandeling op een Kumbha Mela (een van India’s religieuze megafestivals, waar film- en popsterren tegenwordig graag gezien worden) werd hij bij Babaji geroepen. Deze liet hem weten dat hij monnik zou worden (zijn latere naam was Swami Sri Yukteswar), en dat hem t.z.t. een leerling gezonden zou worden die de techniek van kriya yoga naar het westen zou brengen. Babaji hield woord: die leerling was Mukunda Lal Gosh, die bij zijn wijding tot monnik de naam Yogananda (“gelukzaligheid door vereniging” (met God)) koos. Na een school gesticht te hebben in 1916, was in 1920 de tijd gekomen voor zijn grote missie. Door een samenkomen van een groot aantal “toevalligheden” kreeg de jonge swami (27 toen) de gelegenheid om op een religieus congres in Boston te spreken. Met een onderbreking van een jaar, in 1935, verbleef Yogananda de rest van zijn leven in Amerika.

Paramhansa Yogananda

In aanmerking nemende dat in die tijd iemand uit India per definitie als een “heiden” werd beschouwd, was het succes van Yogananda verbazingwekkend. Hij reisde door heel Amerika en sprak voor honderdduizenden mensen, in afgeladen zalen en beroemde theaters. Zijn boodschap van de eenheid van alle religies bracht hij met overtuiging; hij was namelijk zelf een levend voorbeeld van de universele toegewijde. Hij wijdde persoonlijk tienduizenden serieuze zoekers in de techniek van kriya yoga in. Bestuurders (o.a. president Calvin), politici en sterren (Greta Garbo, operadiva Amelita Galli-Curci) ontvingen hem of zochten hem op. Die populariteit wordt geïllustreerd in de volgende anecdote. Galli-Curci, in die tijd de grote Amerikaanse operadiva, zag eens bij een optreden haar meester in de zaal zitten. Ze onderbrak de uitvoering en zwaaide blij naar hem. De hele schouwburg, ziende naar wie ze zwaaide, stond op en gaf Yogananda een minutenlange staande ovatie.
In 1935 verscheen Sri Yukteswar in een visioen en riep hem naar India, om afscheid te kunnen nemen voor zijn overlijden. Bij een van die ontmoetingen ontving Yogananda vamn zijn meester de hoogste spirituele titel van Paramhansa, “verheven zwaan”. Tijdens die reis was hij ook even in Nederland. Terug in Los Angeles, waar het hoofdkwartier van zijn organisatie was gevestigd, begon hij aan het schrijven van zijn bekendste boek, “Autobiografie van een yogi”. Dit boek, uitgegeven in 1946, zou tot een spirituele klassieker uitgroeien. De combinatie van uitleg van yoga, liefde voor God en (enig) zicht op het bewustzijn waarmee een meester leeft, bleek een onweerstaanbare aantrekkingskracht te hebben. Het boek is in gebruik als referentietekst bij universiteiten, was een spirituele eye-opener voor honderdduizenden, en duikt 55 jaar na dato wereldwijd nog regelmatig op in bestsellerslijstjes.

Mahasamadhi

Wat was het geheim van Yogananda’s charisma ? Twee woorden komen steeds op wanneer men probeert Yogananda te beschrijven: evenwicht en volmaaktheid. De balans tussen zijn onbedwingbare wil en zijn grote zachtmoedigheid ziet men weerspiegeld in Yogananda’s androgyne gezicht. Die evenwichtigheid bleek ook in het dagelijks leven. Door niets was hij van zijn stuk te krijgen. Persoonlijke aanvallen; listen van journalisten; het in zee schuiven van een tempel; het betekende allemaal niets vergeleken bij de liefde van en voor God waarin hij leefde.
“Wees dan volmaakt”, was de oproep van Jezus. De onvoorwaardelijkheid van zijn liefde, de wonderen en genezingen (tot en met opwekking uit de dood) die in groten getale plaatsvonden in zijn aanwezigheid, het op de hoogte zijn van wat zich in ieder van zijn vele discipelen afspeelde: Yogananda deed de uitspraak “niemand is volmaakt” verbleken tot wat hij is: een dooddoener. Het is begrijpelijk dat sommigen (schrijver dezes overigens niet) in Yogananda een incarnatie van Jezus zien.
In 1952 vond de apotheose plaats van dit grootse leven. De eerste Indiase ambassadeur in de VS bezocht Los Angeles. Bij het banket dat ter zijner ere werd gegeven, was Yogananda uitgenodigd om te spreken. Aan het eind van die korte toespraak, waarbij zoals een aanwezige schreef “de hele zaal ademloos gevangen was in het net van zijn liefde”, droeg hij zijn gedicht “O India” voor. Na het laatste woord zakte hij ineen.
Men zou kunnen menen dat Yogananda, op dat moment goed gezond, aan een hartaanval overleed. Echter, in de voorafgaande weken had hij vele malen gehint op zijn naderende einde. Het is nog een kwestie van uren, zei hij kort tevoren. Voor hij de lift instapte naar de zaal, keek hij een voor een de discipelen die hem begeleidden vol liefde aan. Daya Mata, een van die discipelen, zei erover “ik wist dat hij afscheid nam”. In een gesprek over sterven, jaren eerder, had Yogananda opgemerkt te willen sterven in het harnas, sprekend over God en India.
Dat dit geen gewone dood was maar een mahasamadhi (“grote eenwording”, het bewust verlaten van het lichaam door een yogi wiens werk erop zit), blijkt ook uit wat erna gebeurde. In afwachting van de komst van discipelen uit India, lag Yogananda’s lichaam drie weken opgebaard. Tot verbijstering van zowel discipelen als medewerkers van Amerika’s beroemdste begraafplaats, Forest Lawn, vertoonde het lichaam geen spoor van bederf. Een uitvoerig verslag van de directeur laat er geen twijfel over bestaan dat het “ongecorrumpeerd “ blijven van een lichaam niet een middeleeuws verzinsel is om heiligen heiliger te laten lijken, maar een reëel fenomeen.

Kriya Yoga nu

Tijd is de toetssteen als het gaat om de kracht van een spirituele impuls. Soms is de missie van een meester zo diep geworteld in de zielen van discipelen en het hart van de mensheid, dat na zijn of haar heengaan de inspiratie niet verminderd. Soms is betrekkelijk korte tijd na het heengaan van de meester de kracht uit het werk verdwenen. In het geval van Yogananda en kriya yoga is dat laaste zeker niet het geval. Het aantal kriyabans is sinds 1952 gestaag blijven groeien. Tienduizenden discipelen over de hele wereld ervaren dagelijks Yogananda’s leiding; aan sommigen verscheen hij in levende lijve. Zeker vijf organisaties geven de leer en inspiratie van de meester door. De twee bekendste zijn het door hemzelf gestichte Self Realization Fellowship (SRF) en Ananda, dat vorm geeft aan Yogananda’s ideaal van “worldbrotherhood colonies”.* Inmiddels zijn ook andere kriya leraren vanuit India naar het westen gekomen. Die welke in Yogananda’s traditie werken, zijn te herkennen aan de voorbereiding die van de zoeker gevraagd wordt. De techniek van kriya yoga is dermate krachtig dat onvoorbereide beoefening (bij SRF en Ananda duurt die voorbereiding doorgaans een jaar) niet alleen onbevredigende resultaten zal geven, maar zelfs kan schaden.
Yogananda zelf voorspelde dat “miljoenen tot God zullen komen”door kriya yoga. Het werk, zei hij, zal beginnen als een zuchtje wind, dan een bries worden en tenslotte als een orkaan over de wereld gaan. Toch is hij niet de stichter van een nieuwe religie. Desgevraagd zei hij niet een nieuwe religie te brengen, maar een nieuwe expresssie van religie. De mens is nu in staat een persoonlijke, innerlijke relatie met God te beleven. De oude vormen van religie, gebaseerd op denken dat materie als werkelijkheid ziet, zullen verdwijnen.
Het aantal Yogananda/kriya yoga tempels en centra dat sinds 1952 is ontstaan, zegt wel iets maar niet zo veel over de toekomst van de impuls die Jezus en Krishna aan de mensheid gaven. De enorme kracht die in die tempels ervaren kan worden, doet beseffen dat Yogananda’s woorden van enige tijd voor zijn mahasamdhi nog steeds actueel zijn: “de bevrijdende zegetocht van kriya yoga over de aarde, is nog maar net begonnen”.

* De eerste Anandagemeenschap startte in 1968. Inmiddels zijn er een stuk of 8, met in totaal zo’n duizend inwoners. In Nederland is een Anandacentrum met een kleine gemeenschap in Onna (Ov). Tel. 0521-522556.

KRIYA YOGA

Volgens de inwijders is Kriya Yoga de krachtigste meditatietechniek die de mensheid op dit moment ter beschikking staat. De theorie erachter is: De mens is een geestelijk wezen dat, net als de rest van de schepping, voortdurend evolueert. Dat proces voltrekt zich voor het overgrote deel automatisch: Een mens incarneert, excarneert, incarneert, enz. en ontwikkelt zich zonder dat hij zich daarvan bewust is. Pas op het laatste stuk van de weg (naar volledig bewustzijn van onze goddelijke natuur), kan een mens de eigen evolutie bewust versnellen.
Menselijke ontwikkeling vindt plaats door het neutraliseren van karma. Karma, de wet van oorzaak en gevolg (op fysiek niveau de Newtonse wet actie=reactie) bindt ons aan ons verleden. Wat gedaan is, zal “ont-gedaan” moeten worden; wat in beweging is gezet, zal naar het punt van oorsprong terug moeten keren. Dit neutraliseren van karma gebeurt over het algemeen in en door het leven zelf: Via relaties, moeilijkheden, verwerking van pijn enz. Bij Kriya Yoga wordt de levensenergie direct aangewend, voordat deze via de zintuigen naar buiten heeft kunnen stromen. Daardoor kan m.b.v. één kriya (duur: +/- een halve minuut) eenzelfde ontwikkeling plaatsvinden als via een jaar contact met de buitenwereld. Karmazaden (tendensen, gehechtheden en angsten die een rol zullen gaan spelen zodra ons leven daar aanleiding toe geeft) bevinden zich op astraal niveau in de ruggegraat.
M.b.v. de Kriyatechniek wordt een sterke stroom door de ruggegraat gestuurd, waardoor een aantal van de ontelbare karmazaden geactiveerd en vervolgens geneutraliseerd wordt.
Op deze wijze kan ieder mens werken aan, letterlijk en figuurlijk, innerlijke bevrijding. Concentratie en devotie zijn daarbij sleutelbegrippen. "Kriya met devotie werkt als wiskunde, het kan niet falen", zei Yogananda.
De techniek zelf kan men zien als een combinatie van pranayama, mantra en visualisatie. Deze beschrijving doet echter geen recht aan de diepte, kracht en subtiliteit ervan.
Het effect van Kriya Yoga is niet alleen op termijn merkbaar: Het doen van kriya’s geeft direct een gevoel van kracht, stilte en zuiverheid. "Je hebt een draagbaar paradijs in je", benadrukte Yogananda voortdurend,"en met Kriya Yoga heb je de sleutel ervan in je hand."

KRIYA YOGA
Volgens de inwijders is Kriya Yoga de krachtigste meditatietechniek die de mensheid op dit moment ter beschikking staat. De theorie erachter is: De mens is een geestelijk wezen dat, net als de rest van de schepping, voortdurend evolueert. Dat proces voltrekt zich voor het overgrote deel automatisch: Een mens incarneert, excarneert, incarneert, enz. en ontwikkelt zich zonder dat hij zich daarvan bewust is. Pas op het laatste stuk van de weg (naar volledig bewustzijn van onze goddelijke natuur), kan een mens de eigen evolutie bewust versnellen.
Menselijke ontwikkeling vindt plaats door het neutraliseren van karma. Karma, de wet van oorzaak en gevolg (op fysiek niveau de Newtonse wet actie=reactie) bindt ons aan ons verleden. Wat gedaan is, zal “ont-gedaan” moeten worden; wat in beweging is gezet, zal naar het punt van oorsprong terug moeten keren. Dit neutraliseren van karma gebeurt over het algemeen in en door het leven zelf: Via relaties, moeilijkheden, verwerking van pijn enz. Bij Kriya Yoga wordt de levensenergie direct aangewend, voordat deze via de zintuigen naar buiten heeft kunnen stromen. Daardoor kan m.b.v. één kriya (duur: +/- een halve minuut) eenzelfde ontwikkeling plaatsvinden als via een jaar contact met de buitenwereld. Karmazaden (tendensen, gehechtheden en angsten die een rol zullen gaan spelen zodra ons leven daar aanleiding toe geeft) bevinden zich op astraal niveau in de ruggegraat.
M.b.v. de Kriyatechniek wordt een sterke stroom door de ruggegraat gestuurd, waardoor een aantal van de ontelbare karmazaden geactiveerd en vervolgens geneutraliseerd wordt.
Op deze wijze kan ieder mens werken aan, letterlijk en figuurlijk, innerlijke bevrijding. Concentratie en devotie zijn daarbij sleutelbegrippen. "Kriya met devotie werkt als wiskunde, het kan niet falen", zei Yogananda.
De techniek zelf kan men zien als een combinatie van pranayama, mantra en visualisatie. Deze beschrijving doet echter geen recht aan de diepte, kracht en subtiliteit ervan.
Het effect van Kriya Yoga is niet alleen op termijn merkbaar: Het doen van kriya’s geeft direct een gevoel van kracht, stilte en zuiverheid. "Je hebt een draagbaar paradijs in je", benadrukte Yogananda voortdurend,"en met Kriya Yoga heb je de sleutel ervan in je hand."